Xuất khẩu lao động – con đường thay đổi số phận của phụ nữ dân tộc thiểu số

Tại xã Sơn Lâm, Nghệ An, nhiều phụ nữ dân tộc Thái và Khơ Mú đã tìm thấy cơ hội thay đổi cuộc sống của mình thông qua con đường xuất khẩu lao động (XKLĐ). Hành trình này không chỉ giúp họ thoát khỏi cảnh nghèo đói mà còn mở ra những triển vọng mới về tư duy và lối sống đối với những người phụ nữ vốn dĩ chỉ quen với những công việc nhà truyền thống.

Chị Lô Thị Nam, một phụ nữ dân tộc Thái, là một trong những tấm gương tiêu biểu. Trước khi quyết định tham gia XKLĐ, cuộc sống của chị Nam và gia đình chỉ xoay quanh những tháng ngày lam lũ trên nương rẫy. Tuy nhiên, sau khi biết được thông tin về cơ hội làm việc tại nước ngoài, chị Nam và chồng đã mạnh dạn “đánh liều” vay số tiền lên đến 500 triệu đồng để thực hiện giấc mơ xuất ngoại. Sau 6 năm miệt mài lao động tại Nhật Bản, cặp đôi đã trả hết nợ và tích lũy được một số tiền khá lớn.

Sau khi trở về bản Thanh Lâm sau 6 năm xa xứ, cuộc đời của vợ chồng chị Nam đã thực sự bước sang một trang mới. Họ đã xây dựng được một căn nhà mới khang trang và hiện đại, mua được chiếc ô tô trị giá hơn 700 triệu đồng và mở một cửa hàng tạp hóa nhỏ. Câu chuyện của chị Nam là một minh chứng sống cho sự thay đổi tích cực mà nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số tại Sơn Lâm đã trải qua thông qua con đường XKLĐ.

Nhiều gia đình đã đổi đời nhờ có người thân đi XKLĐ, và những ngôi nhà khang trang được xây dựng, cuộc sống vật chất được nâng cao. Tuy nhiên, để đi XKLĐ, người lao động phải đối mặt với nhiều khó khăn và rủi ro, đặc biệt là về tài chính. Nhưng với sự hỗ trợ từ công ty môi giới và ngân hàng thông qua các chương trình liên kết, nhiều người đã có thể vượt qua những khó khăn này.

Thay đổi quan trọng nhất, theo chị Nam và nhiều người khác, chính là tư duy của người dân khi họ đã mạnh dạn tìm kiếm cơ hội ở những chân trời mới. Họ không chỉ mơ ước thoát nghèo mà còn mong muốn con cái được học hành đầy đủ hơn, có tương lai tươi sáng hơn, được tiếp cận với những điều kiện sống tốt hơn.

Dẫu đời sống của người dân nơi đây vẫn còn nhiều khó khăn và thử thách, nhưng XKLĐ đang ngày càng được coi là một trong những con đường ngắn và hiệu quả nhất để thoát ly khỏi cảnh túng thiếu, mang về thu nhập cao, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững các vùng biên cương Tổ quốc. Qua những câu chuyện như của chị Lô Thị Nam, chúng ta thấy được rằng, với sự quyết tâm và sự hỗ trợ cần thiết, người dân hoàn toàn có thể thay đổi số phận của mình và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế – xã hội ngày càng được khẳng định và trở thành một phần quan trọng trong sự phát triển bền vững của cộng đồng. Tuy nhiên, tại các địa phương vùng sâu, vùng xa của tỉnh Thái Nguyên, nhiều phụ nữ vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận các nguồn lực sản xuất, tài chính, giáo dục và công nghệ. Điều này không chỉ làm suy giảm khả năng tự chủ và phát triển cá nhân của phụ nữ mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Tại nhiều thôn bản vùng cao, phụ nữ phần lớn sống trong điều kiện thiếu thốn về cơ sở hạ tầng, thông tin và dịch vụ xã hội. Nhiều người phải phụ thuộc hoàn toàn vào chồng hoặc gia đình trong các quyết định kinh tế, làm suy giảm khả năng tự chủ và phát triển cá nhân. Ngoài ra, định kiến giới và những tập tục truyền thống cũng là một rào cản lớn, khiến phụ nữ thường bị bó buộc vào vai trò chăm sóc gia đình, ít được khuyến khích tham gia sản xuất kinh doanh hay lãnh đạo cộng đồng.

Để tháo gỡ rào cản và trao quyền làm chủ kinh tế cho phụ nữ vùng cao, những năm gần đây, nhiều chương trình của Chính phủ, các tổ chức xã hội và quốc tế đã triển khai tới các địa phương vùng sâu, vùng xa nhằm trao quyền kinh tế cho phụ nữ. Các hoạt động hỗ trợ vốn vay không lãi suất, tập huấn kỹ năng nghề, phát triển kinh doanh nhỏ, thành lập tổ hợp tác phụ nữ… đã mang lại hiệu quả thiết thực.

Một điển hình trong việc trao quyền kinh tế cho phụ nữ là chị Dương Khánh Ly ở xã vùng cao Nghĩa Tá. Chị Ly đã thành lập hợp tác xã nông lâm Nghĩa Tá với sự tham gia của 14 chị em dân tộc Tày, Dao tại địa phương. Với sự hỗ trợ của Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh, hợp tác xã đã được hỗ trợ nhà sấy năng lượng mặt trời với tổng vốn đầu tư trên 160 triệu đồng. Nhờ có nhà sấy năng lượng mặt trời, các sản phẩm chè hoa vàng, măng được sấy khô bảo đảm chất lượng, giữ được màu sắc đẹp. Từ đó, sản phẩm được nhiều người tiêu dùng biết đến và sử dụng thường xuyên, giúp chị em có thu nhập ổn định. Hiện nay, bình quân chị em có mức thu nhập từ 4 triệu đồng/ tháng trở lên.

Từ việc tiếp cận kiến thức và nguồn lực, nhiều phụ nữ đã vươn lên làm chủ kinh tế gia đình, đóng vai trò tích cực trong cộng đồng. Không chỉ cải thiện thu nhập, họ còn truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ và góp phần thay đổi nhận thức xã hội về vai trò của phụ nữ.

Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Thái Nguyên đã triển khai nhiều chương trình, hoạt động hỗ trợ phụ nữ khẳng định vị trí, vai trò của mình. Đặc biệt, chú trọng xây dựng các mô hình kinh tế gắn với văn hóa bản địa để phát triển bền vững và gìn giữ nét đẹp truyền thống.

Để việc trao quyền kinh tế cho phụ nữ vùng sâu, vùng xa thực sự hiệu quả và bền vững, chính quyền địa phương, Hội Liên hiệp Phụ nữ, các tổ chức xã hội và khu vực tư nhân tiếp tục phối hợp chặt chẽ trong việc tăng cường tiếp cận tài chính và tín dụng vi mô cho phụ nữ nghèo và cận nghèo; Phát triển các mô hình đào tạo nghề gắn với nhu cầu địa phương, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.

Trao quyền kinh tế cho phụ nữ không đơn thuần là giúp họ có thêm thu nhập, mà còn tạo điều kiện để họ tham gia vào các quyết định trong gia đình và cộng đồng. Khi phụ nữ có kiến thức, có tài chính và tiếng nói, họ sẽ đóng vai trò quan trọng trong giảm nghèo, bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Sau hơn 13 năm thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới, xã Sông Hinh, tỉnh Đắk Lắk đã có những đổi thay rõ nét. Bộ mặt nông thôn xã đã thay đổi, đời sống người dân được cải thiện.

Con đường dẫn vào xã Sông Hinh đã được trải nhựa phẳng phiu, uốn lượn quanh co qua những triền núi, đồi xanh. Hai bên đường là những vùng đất trù phú, bạt ngàn màu xanh của mô hình kinh tế ‘Vườn – Đồi – Rừng’ phát triển mạnh mẽ. Chúng tôi trở lại xã Sông Hinh vào đúng thời điểm bà con đang tất bật xuống giống mía, mì cho vụ mùa 2025-2026. Trên những con đường bê tông sạch đẹp, rợp bóng cây xanh dẫn vào tận các khu dân cư, hiện diện sức sống mới ở vùng quê nông thôn mới.

Ông Nay Y Sét, nguyên Chủ tịch UBND xã Sông Hinh cũ, cho biết trước đây, Sông Hinh từng là một trong những xã nghèo. Sau hơn 13 năm xây dựng nông thôn mới, bộ mặt nông thôn xã Sông Hinh đã có nhiều đổi thay rõ nét. Toàn xã đã bê tông hóa toàn bộ 8,22km trục đường liên xã, 3km đường liên thôn; 13,7km đường ngõ xóm không còn lầy lội vào mùa mưa; hơn 7km đường trục chính nội đồng được cứng hóa, đáp ứng yêu cầu vận chuyển bằng cơ giới. Thu nhập bình quân đầu người tăng mạnh, từ 8,3 triệu đồng/năm (năm 2010) lên 47 triệu đồng/năm hiện nay; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn dưới 5%.

Việc xã Sông Hinh đạt chuẩn nông thôn mới thời gian qua không phải là đích đến, mà là điểm khởi đầu cho một chặng đường phát triển mới. Đảng bộ và Nhân dân xã tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, nỗ lực giữ vững danh hiệu nông thôn mới, đồng thời phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao trong thời gian tới, hướng đến xây dựng xã Sông Hinh giàu đẹp, văn minh, hiện đại.

Hạ tầng cơ sở tại địa phương đã được đầu tư đồng bộ, các trường học và trạm y tế đều đạt chuẩn quốc gia. Toàn bộ hộ dân đều được sử dụng điện lưới và nước sạch. Trên 90% hộ có xe máy, ô tô, điện thoại di động và các phương tiện nghe nhìn. An ninh trật tự trên địa bàn luôn được đảm bảo.

Ông Y Bui, ở buôn Kít, cho biết gia đình ông trước đây gặp nhiều khó khăn, chỉ có 2 sào lúa nước sản xuất kém hiệu quả. Nhờ Chương trình xây dựng nông thôn mới, với sự hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật và hỗ trợ 50% kinh phí từ Nhà nước, gia đình ông đã chuyển sang trồng giống lúa lai năng suất, chất lượng cao.

Ông Nguyễn Văn Tưởng, người dân thôn Hòa Sơn, xã Sông Hinh, chia sẻ những năm qua, nhờ sự tuyên truyền, vận động thường xuyên của chính quyền xã, người dân đã hiểu rõ hơn về lợi ích của Chương trình xây dựng nông thôn mới. Nhiều hộ gia đình tình nguyện hiến đất làm đường, xây dựng các công trình dân sinh.

Từ 1/7, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, xã Sông Hinh cũ được sáp nhập vào thị trấn Hai Riêng, xã Ea Trol và xã Ea Bia thành xã Sông Hinh mới, thuộc tỉnh Đắk Lắk. Chia sẻ về định hướng giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới trong thời gian tới, ông Nguyễn Chí Hiền, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Sông Hinh, tỉnh Đắk Lắk, cho biết xã tiếp tục tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Đồng thời, khuyến khích người dân chuyển đổi mô hình canh tác từ truyền thống sang nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao. Việc hỗ trợ vốn, giống, kỹ thuật và đào tạo nghề cho lao động địa phương sẽ là trọng tâm trong chính sách phát triển của xã.

Trong nỗ lực thúc đẩy bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em, Dự án 8 đã được triển khai hiệu quả tại Tuyên Quang. Dự án tập trung hỗ trợ các tổ nhóm sinh kế, hợp tác xã do phụ nữ làm chủ trong việc ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất và kết nối thị trường. Qua đó, nhiều hội viên phụ nữ đã có cơ hội nâng cao thu nhập, tạo việc làm và vươn lên làm giàu bền vững.

Các cấp Hội Phụ nữ tại Tuyên Quang đã tích cực hỗ trợ 52 tổ nhóm sinh kế, hợp tác xã trong việc ứng dụng công nghệ 4.0. Bên cạnh đó, 55 hội nghị tập huấn đã được tổ chức, thu hút khoảng 1.700 người tham gia, với mục đích hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ 4.0 nâng cao quyền năng kinh tế cho tổ, nhóm sinh kế. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 đã giúp các sản phẩm của hội viên phụ nữ tiếp cận được với thị trường rộng lớn hơn thông qua sàn thương mại điện tử, từ đó tăng doanh thu và cải thiện đời sống.

Một điển hình trong việc ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất và kinh doanh là Hợp tác xã (HTX) Nông sản Dầu Lạc Đồng Yên. Với sự hỗ trợ từ các cấp Hội Phụ nữ, HTX đã ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản xuất và kết nối thị trường, giúp sản phẩm dầu lạc của họ được bán đi các tỉnh, thành cả nước thông qua chiếc điện thoại thông minh. Chị Mạc Thị Miến, Giám đốc HTX Nông sản Dầu Lạc Đồng Yên, xã Đồng Yên cho biết, trước đây họ chỉ chờ thương lái đến mua trực tiếp, nhưng nay đã có thể bán hàng online và tiếp cận chuyển đổi số để quảng bá, phát triển sản phẩm.

Tương tự, chị Phạm Thị Hồng, Giám đốc HTX Nông nghiệp hữu cơ Hồng Phát, xã Kim Bình, đã mạnh dạn phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ nhờ sự hỗ trợ từ các cấp Hội Phụ nữ. Sản phẩm trà túi lọc đậu đen xanh lòng của HTX đạt OCOP 4 sao năm 2021 và năm 2022 được UBND tỉnh Tuyên Quang công nhận là sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu của tỉnh. Hiện, HTX tạo việc làm cho 6 lao động tại xưởng, mức lương từ 6-8 triệu đồng/người/tháng và doanh thu trên 4 tỷ đồng/năm.

Có thể thấy, Dự án 8 đã mang lại những kết quả tích cực tại Tuyên Quang, không chỉ giúp phụ nữ nâng cao thu nhập và tạo việc làm mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 vào sản xuất và kinh doanh đã mở ra những cơ hội mới cho phụ nữ trong việc phát triển kinh tế và cải thiện đời sống.