Nội dung chính
Washington và Bắc Kinh đang chạy đua giành lại vị thế chiến lược tại Tây bán cầu, nơi từng được coi là “sân sau” của Mỹ.
Bối cảnh địa chính trị hiện tại
Lối chơi của Washington
Trong phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ngày 23/12, phó đại diện thường trực phái đoàn Trung Quốc tại LHQ, Tôn Lôi, lên tiếng phản đối “mọi hành động đơn phương và bắt nạt” của Mỹ, đặc biệt là lệnh phong tỏa vùng biển Venezuela. Đại sứ Venezuela Samuel Moncada mô tả quyết định này là “vụ tống tiền lớn nhất trong lịch sử” và cáo buộc Mỹ đang áp đặt luật pháp quốc tế một cách bất chấp.
Chiến lược âm thầm của Bắc Kinh
Trái lại, Trung Quốc công bố Sách trắng về khu vực Mỹ Latin và Caribe, hứa hẹn tăng cường hợp tác kinh tế và viện trợ “không ràng buộc”. Nội dung sách trắng bao gồm nông nghiệp, hạ tầng, trí tuệ nhân tạo và thậm chí cả ngành hàng không vũ trụ, nhằm đưa khu vực này sâu hơn vào chuỗi cung ứng của Bắc Kinh.
Các bước đi chiến lược của hai siêu cường
NSS của Mỹ và mục tiêu “sân sau”
Chiến lược An ninh Quốc gia (NSS) của Trump, công bố đầu tháng 12, chuyển trọng tâm từ Ấn Độ Dương‑Thái Bình Dương sang Tây bán cầu. NSS nhấn mạnh việc ngăn chặn các cường quốc bên ngoài xâm nhập vào khu vực, bảo vệ các tài sản chiến lược như Kênh đào Panama, các cảng Caribe và các trung tâm hậu cần mới nổi.
Sách trắng Trung Quốc về Mỹ Latin và Caribe
Theo nhà phân tích Catherine Osborn (Foreign Policy), sách trắng không chỉ là tài liệu kinh tế mà còn là tuyên bố địa chiến lược: Bắc Kinh muốn “đánh trúng” tâm lý các nước Latin, vốn mệt mỏi với yêu cầu minh bạch và điều kiện chính trị từ phương Tây.
Phản ứng của các quốc gia Mỹ Latin
Brazil, Mexico và Argentina
Hầu hết các chính phủ ở khu vực này đang cố duy trì cân bằng giữa hai siêu cường. Brazil và Mexico chia sẻ quan điểm với Trung Quốc về việc tôn trọng các chuẩn mực thương mại, dù đã áp thuế bảo hộ đối với hàng hóa Trung Quốc trong năm nay. Argentina, trong khi công khai gắn bó với Mỹ, vẫn gia hạn thỏa thuận hoán đổi tiền tệ với Bắc Kinh.
Lệnh phong tỏa Venezuela
Ngày 16/12, Trump tuyên bố hạm đội lớn nhất từng hiện diện ở Mỹ Latin đang “bao vây hoàn toàn Venezuela” và hứa sẽ mở rộng quy mô. Trong một buổi phỏng vấn với NBC News (18/12), ông không loại trừ khả năng chiến tranh và cho rằng thời gian nắm quyền của Tổng thống Maduro “không còn nhiều”.
Nhận định của chuyên gia và triển vọng tương lai
Cơ hội và rủi ro cho Mỹ
Oliver Stuenkel (Carnegie) cảnh báo rằng áp lực ngắn hạn của Trump có thể khiến các nước Latin tìm đến các đối tác thay thế, trong đó Trung Quốc là lựa chọn hấp dẫn nhất. Nếu Mỹ không điều chỉnh chiến lược, khả năng mất ảnh hưởng lâu dài là rất cao.
Lộ trình hợp tác Trung Quốc
Những cam kết “không kèm điều kiện chính trị” của Bắc Kinh đã thu hút được sự chú ý. Theo Jianli Yang (Sáng kiến Quyền lực Công dân), đây là cách tiếp cận đa phương và dựa vào Liên Hợp Quốc, trái ngược hoàn toàn với cách tiếp cận đơn phương của Mỹ.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, cả hai siêu cường đều cần cân nhắc lại chiến lược để tránh một cuộc đua vũ khí và kinh tế kéo dài, gây bất ổn cho toàn khu vực.
Bạn nghĩ ai sẽ chiếm ưu thế trong cuộc tranh giành này? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn và theo dõi chúng tôi để nhận những phân tích sâu hơn về địa chính trị toàn cầu.
