Nội dung chính
Cuối thập kỷ tới, đồng có thể trở thành “điểm yếu” của nền kinh tế toàn cầu. Khi nhu cầu tăng vọt và nguồn cung suy giảm, sự thiếu hụt hàng triệu tấn sẽ tạo ra rủi ro lan tỏa cho mọi ngành công nghiệp.
Tăng trưởng nhu cầu đồng đến năm 2040
Theo báo cáo mới của S&P Global, nhu cầu đồng sẽ tăng 50 % so với mức hiện tại, đạt khoảng 42 triệu tấn vào năm 2040. Đây là kết quả của ba xu hướng lớn:
- Kinh tế cơ bản: xây dựng, ô tô, điện tử.
- Chuyển đổi sang điện khí hoá: xe điện, năng lượng tái tạo.
- Trung tâm dữ liệu và AI: nhu cầu về dây dẫn và bộ phận dẫn điện tăng mạnh.
- Vũ khí công nghệ cao và robot hình người: dự báo 1‑10 tỷ robot hoạt động vào 2040.
Giá đồng bùng nổ và nguyên nhân
Giá đồng đã tăng từ hơn 8.000 USD/tấn vào tháng 4/2025 lên hơn 13.000 USD/tấn hiện nay. Hai yếu tố chính đẩy giá lên:
- Thuế quan mới của Mỹ gây áp lực lên nhập khẩu.
- Gián đoạn khai thác do các vấn đề địa chất và quy định môi trường.
Đồng thời, các kim loại quý như vàng, bạc, palladium và bạch kim cũng ghi nhận mức tăng đáng kể, phản ánh áp lực chung trên thị trường nguyên liệu công nghiệp.
Rủi ro chuỗi cung ứng và phụ thuộc địa lý
S&P Global chỉ ra rằng 6 quốc gia sản xuất khoảng 2/3 sản lượng đồng toàn cầu, trong đó Trung Quốc chiếm khoảng 40 % công suất luyện kim. Sự tập trung này làm cho nguồn cung và giá cả dễ bị tổn thương trước:
- Gián đoạn khai thác.
- Sốc chính sách và rào cản thương mại.
- Biến động môi trường và xã hội.
Thời gian đưa mỏ mới vào khai thác
Một mỏ đồng mới thường mất 17 năm để chuyển từ khám phá sang khai thác thực tế, do phải vượt qua các thách thức về địa chất, kỹ thuật, hậu cần, quy định và môi trường. Điều này làm giảm khả năng đáp ứng nhanh chóng với nhu cầu tăng nhanh.
Giải pháp và dự báo
Để giảm áp lực, các chuyên gia đề xuất ba hướng chiến lược:
- Tăng cường đầu tư vào công nghệ khai thác và tái chế – tái chế đồng có thể đáp ứng tới 30 % nhu cầu toàn cầu.
- Đa dạng hoá nguồn cung bằng cách phát triển các dự án khai thác ở các khu vực mới như Chile, Peru và Congo.
- Khuyến khích hiệu suất sử dụng đồng trong thiết kế sản phẩm, giảm lượng kim loại cần thiết mỗi đơn vị.
Như Aurian De La Noue, Giám đốc điều hành bộ phận tư vấn năng lượng và khoáng sản tại S&P Global Energy, nhấn mạnh: “Sự phát triển công nghệ không thể tách rời đồng; chúng ta cần một chuỗi cung ứng bền vững để duy trì đà tăng trưởng.”
Những biện pháp này không chỉ giúp ổn định giá cả mà còn giảm thiểu rủi ro hệ thống, bảo vệ nền kinh tế toàn cầu khỏi “điểm nghẽn” trong tương lai.
